Op 12 augustus mochten we in Nederland genieten van een zonsverduistering. De verduistering was hier niet honderd procent, maar toch was het heel wat met 88 procent. Een volle verduistering was zichtbaar in het Noordpoolgebied, Groenland, IJsland en Spanje. Maar het gebeuren was er niet minder om.
Wat is een eclips? Bij een eclips schuift een hemellichaam tijdelijk door het schaduwgebied van een ander hemellichaam. In dit geval schuift de maan voor de zon. De schaduw van de maan valt dan op een deel van de aarde. Dan is het op dat deel donker.
Al geruime tijd tevoren ging het in de media nergens anders over. Kranten, radio en tv, alles stond in het teken van de eclips. Er was ogenschijnlijk niets anders in de wereld aan de hand. De ene expert na de andere werd uit de hoge hoed getoverd. Op de tv-zenders waren enthousiaste mensen te zien. Alles ging aan de kant voor een gebeurtenis die van ongeveer 19.16 tot 21.03 uur duurde. Natuurlijk is het een, niet vaak voorkomend, verschijnsel. Om deze reden is het leuk om het een keer mee te mogen maken.
Dit is niet altijd zo geweest. In de middeleeuwen zag men eclipsen vaak als een slecht voorteken. In de vroege geschiedenis echter keken de mensen met verwondering naar de hemel. Als de maan voor de zon schoof en het plotseling heel donker was, dachten de mensen dat er iets bijzonders of gevaarlijks gebeurde. Zo ontstonden er allerlei mythen en verhalen.
Verschillende culturen hadden hun eigen ideeën over de eclips. Zo geloofden de oude Chinezen dat een draak probeerde de zon op te eten. Met veel lawaai werd deze draak verjaagd. In het oude Egypte waren de zon en zonnegod Ra belangrijk. Een verduistering van de zon zagen ze als bedreigend. De oude Grieken zagen een eclips soms als een slecht voorteken. Rond 585 voor Christus zou de filosoof Thales al een zonsverduistering hebben voorspeld. De Maya’s waren goed bekend in de astronomie. Zij hielden de bewegingen van zon en maan bij en konden eclipsen voorspellen. Tot in de middeleeuwen zagen de mensen een zonsverduistering als een slecht voorteken.
Met de huidige wetenschap weten we dat een eclips een natuurkundig verschijnsel is. Komt dit vaak voor? Niet echt. Om een soortgelijke zonsverduistering te zien, moeten we wachten tot 3 september 2081 is berekend. Voor die tijd zijn ze er ook wel, maar minder. De wetenschappers hebben becijferd dat er op 2 augustus 2027 sprake is van een 49 procent verduistering, op 26 januari 2028 69 procent, op 12 juni 2029 21 procent en op 1 juni 2030 61 procent. Er is dus één en ander om naar uit te kijken als je geïnteresseerd bent.
Ik kijk er naar uit. Al die dijken, stranden en open plekken vol met mensen, of, zoals ik in Hilversum tegenkwam, dames die lekker op een matje zaten met een brilletje dat door iedereen, ook ik, leende om even te kijken. Het is en blijft een leuke kortstondige hype.
Arnold Cramer
Foto: René Molenaar
